3. Wzrost LH

Wzrost wydzielania LH przez gruczoł przysadki mózgowej staje się mechanizmem spustowym dla jajeczkowania, które odbywa się w około 36 godzin od rozpoczęcia wzrostu LH, względnie po 17 godzinach od jego szczytowego wydzielania. Znaczy to, że dzięki zastosowaniu jednego czy drugiego kryterium da się uściślić czas owulacji do niewielu godzin. Dzień szczytu LH można rozpoznać łatwo – w oparciu o próbki domowego użycia. A ponieważ  szczyt ten bezpośrednio poprzedza dzień najwyższej płodności, używa się go często dla uściślenia czasu współżycia z zamiarem poczęcia. Dla wykrycia początkowego stadium wzrostu LH potrzebne są bardziej czułe próbki laboratoryjne. Tę procedurę stosowano w przypadku IVF – w celu uściślenia czasu pobrania komórki jajowej w nie stymulowanych cyklach, gdyż tą drogą można było uchwycić z dokładnością do 36 godzin czas przygotowania do laparoskopiiNa dziś praktykuje się zwykle hiperstymulację jajników, w celu uzyskania pęcherzyków mnogich oraz komórek jajowych. Po czym można zainicjować wcześniej zaplanowany czas jajeczkowania przez podanie dawki owulacyjnej hCG na 36 godzin wcześniej. Trzeba jednak dodać, że jajeczkowanie nie musi koniecznie nastąpić w jajniku w następstwie wzrostu LH z przysadki mózgowej, jak to będzie można zobaczyć na podstawie dalszego odcinka niniejszego opracowania, gdzie opisana jest tzw. ‘continuum’ aktywności jajników [ciągłość w aktywności jajników; zob. str. 17]. Niezależnie od tego, udokumentowane są przypadki jajeczkowania odbywającego się bez wzrostu LH, chociaż jakieś wydzielanie LH musiało nastąpić, żeby wyzwolić proces jajeczkowania. Wyrzut progesteronu wymagany do uzyskania stężenia, jakie może być określone u większości kobiet, jest aktualnie pewniejszym wyznacznikiem owulacji i lepszym dowodem na to, że nastąpił wzrost LH oraz że jajnik w odpowiedzi na te wzrosty, istotnie  jajeczkował.

4. Podstawowa ciepła ciała (PCC)

Wzrost w wyrzucie progesteronu w czasie odbywającego się jajeczkowania, który pociąga za sobą zakończenie wytwarzania śluzu, powoduje jednocześnie wzrost podstawowej temperatury ciała o około 0.3 cm. Wzrost ten można łatwo zmierzyć i znalazł on szerokie zastosowanie dla potwierdzenia odbytego jajeczkowania. Niestety, wzrost temperatury jest w zestawieniu ze zmianami w stężeniach progesteronu bardzo zmienny, tak iż określenie czasu jajeczkowania w oparciu o pomiary temperatur może wykazywać skalę błędu od -1 do +4 dni. Poza tym, uzyskiwana informacja działa dopiero retrospektywnie, toteż nie ma ona żadnej wartości dla przewidywania czasu owulacji. Metody objawowo-termiczne NPR zakładają mierzenie podstawowej temperatury ciała celem określenia już odbytego jajeczkowania oraz obliczenia czasu fazy niepłodności po-owulacyjnej. Natomiast MOB uznaje mierzenie temperatury za czynność zbędną, skoro zmiana w śluzie wskutek progesteronu (PC) niesie wszystkie nieodzowne informacje.

5. Pomiary estrogenów i wyrzutu progesteronu

Poprzez obserwację zmian zachodzących w wydzielinach z pochwy, MOB mierzy skutecznie cykliczne zmiany zachodzące w wydzielaniu estrogenów i progesteronu przez jajniki. Stężenia estrogenów i progesteronu można mierzyć w surowicy krwi czy to przez próbki zwiększonej oporności na działanie promieni, albo też przez ich metabolity mierzone w moczu. Badania przez pobieranie krwi są szeroko stosowane, niemniej ich słabą stroną jest to, że stres codziennego pobierania krwi, koniecznego dla uzyskania pełnego obrazu czynności jajników wokół owulacji. może tę owulację zablokować. Toteż w celu zweryfikowania MOB użyto najczęściej próbek pobieranych z moczu. Kobiety nie miały żadnych trudności w codziennym zebraniu moczu (zbiór z 3 godzin), a same badania uproszczono w tym sensie, że kobiety mogły same podejmować dokładne testy w warunkach domowych (przy użyciu Monitora Jajnikowego Domowego). Przyrząd ten służy w wielu ośrodkach MOB, służąc kobietom dla upewnienia się, że poprawnie rozumieją swoje objawy. Poza tym przyrząd ten służy nierzadko pomocą w przypadku zamierzanego poczęcia, a także do podejmowania dalszych badań.

6. Użycie USG

Wzrost pęcherzyków, pęknięcie pęcherzyka (jajeczkowanie) i rozwój ciałka żółtego można śledzić wizualnie z pomocą urządzenia ultradźwiękowego (USG). Istotnie, dokonujące się właśnie pęknięcie pęcherzyka, uwolnienie komórki jajowej i płynu pęcherzykowego, dowóz krwi do tych struktur oraz stopień stymulacji błony śluzowej macicy w wyniku wytwarzanych hormonów, wszystko to można obecnie z łatwością śledzić wzrokowo. Jest to zatem najbardziej dokładna metoda określenia czasu jajeczkowania. Badania z pomocą  USG odegrały doniosłą rolę dla uzyskania podstawowych informacji odnośnie do wszystkich faz czynności jajników. Ich zgodność z danymi uzyskiwanymi z badań nad stężeniami hormonów oraz objawami śluzu zwiększyła ostatecznie zaufanie we wskazania-reguły MOB. Jeśli chodzi o zastosowanie na co dzień, trzeba stwierdzić, że badanie USG jest kosztowne i dlatego stosuje się je zwykle w celu zbadania czynności jajników za pomocą innych metod. Natomiast badanie USG służy wówczas do końcowego potwierdzenia, że owulacja niebawem się odbędzie.

powrót do góry

nastepna